De eerste betogingen waar ik aan deelnam waren die eind jaren 70 in Zeebrugge tegen de dumping van kernafval in zee. Een paar weken lang kwamen daar, als de zon scheen, enkele honderden soms duizenden mensen samen. Het ging er vriendschappelijk aan toe. Toen een cordon gehelmde rijkswachters met wapenstok en mansgroot schild betogers de weg versperde naar de havenmuur, zwaaide een langharige werkschuwe betoger naar een van de ordehandhavers, en riep: dag papa!
Renault 4 en 2PK
De slogans klonken soms raar: kernafval in zee, weg ermee!! Tja, dat was net wat de nucleaire sector deed. Die luidsprekers stonden uiteraard op het dak van een R4 met een baardige kerel achter het stuur.
Een Britse journalist schreef ooit dat hij lange tijd dacht dat de gele sticker Kernenergie Nee Bedankt een vast accessoire was van een Renault 4. En van een 2PK, bij uitbreiding. Een cynische collega merkte op: voor mijn veiligheid en gezondheid is zo’n vehikel erger dan alle kerncentrales ter wereld samen. Tsjernobyl moest nog komen.
Willy Kuijpers kwam zijn sympathie betuigen in Zeebrugge. Vlaams-nationalisme was groen in de goeie ouwe tijd. De gemoedelijke sfeer sloeg om tijdens een nachtelijke aanval op een afval-schip door franstalige anarchisten die de stuurhut kort en klein sloegen.
Krankzinnig beleid
In de rubriek HET DORP in Man Bijt hond zat onlangs een snuiter die bovenop een kunstmatige heuvel in zijn tuin een namaak-watermolen had gebouwd. Met een indrukwekkende machinerie die veel stroom verbruikte, liet hij het water bergop stromen en de schoepraderen draaien. Een mooiere samenvatting van ons krankzinnig energie-beleid heb ik zelden gezien.
In India staan er stuwdammen die bedoeld waren om de waterhuishouding van een streek te regelen, en tegelijk voor een stabiele stroomlevering te zorgen, maar die uiteindelijk de hele regio droogzetten en verdorden, en meer elektriciteit verbruiken dan produceren. De twijfelende maar scherpe waarnemer Bruce Parry stelde in zijn documentairereeks ARCTIC vast dat de ontginning van teer-olie in Canada meer petroleum opslokt dan er geraffineerd raakt. En ik herinner mij een goed gedocumenteerd artikel in het ernstige blad Prospect dat helder bewees dat kernenergie, vanaf de eerste spadesteek op zoek naar uranium, tot de consument die het licht aanschakelt, meer energie verbruikt dan maakt.
Geitenwollensokkerij
Mij valt een grote nervositeit op bij de energiebedrijven, en die was al begonnen voor de Japanse ramp. Voor alle duidelijkheid, ik ben erg blij en opgelucht dat een nucleair drama werd afgewend, en het zou van slechte smaak getuigen om de gevolgen van de aardbeving en de tsunami te misbruiken voor mijn geitenwollensokkerij.
Maar het kan toch geen toeval zijn dat in enkele weken tijd allerlei zelfverklaarde serieuze instanties rapporten en onderzoeken publiceren die allemaal in dezelfde richting wijzen, kort samengevat: er moeten nieuwe centrales komen, we zijn te afhankelijk van het onbetrouwbare buitenland, kernenergie vormt een deel van de oplossing, duurzame alternatieven zullen nooit voldoen. Bij nader inzien blijken die instanties, eventueel onrechtstreeks, toch met handen en voeten gebonden aan Electrabel en soortgenoten.
Vreemd genoeg gaan enkele jongerenafdelingen van politieke partijen ook voor atoomsplijtstof en reactorvaten. Je zou toch mogen verwachten dat de jongeren net wel bezorgd zijn om de volgende generaties en niet in opdracht van de atoomboeren de toekomst van onze en hun kleinkinderen hypothekeren.
Geen nieuwe kerncentrales!
Tijdens mijn opvoeding heb ik geleerd om zuinig te wezen en alles zo lang te gebruiken als mogelijk. Eigenlijk waren mijn spaarzame ouders visionaire milieubehoeders. Daarom hoeft die kernuitstap voor mij niet meteen, de nucleaire centrales staan er, gebruik ze nu maar zo lang als ze veilig en enigszins rendabel zijn. De uitschakeling en afbraak van een centrale is ook een heel gevaarlijke en belastende opdracht. Met je oude auto blijven tuffen is nog altijd beter voor de aarde dan een nieuwe hybride bestellen.
En ik ben voor nucleair onderzoek, in Mol en elders. Mogelijk vinden we ooit een techniek om risicoloos om te gaan met plutonium, ik zal de eerste zijn om te applaudisseren. Maar tot dan: geen sprake van nieuwe kerncentrales! En voeding door steenkool kan zelfs niet overwogen worden. Haal dan ook maar de stoomlokomotieven en de Leuvense plattebuisstoven weer van stal.
Opvallend in de commerciële peptalk van de energiesector is de term KernCentrales van de Nieuwe Generatie. Uit de aard van de zaak zijn die menigvoudig schoner en veiliger dan de vorige. Als electriciens zich bezorgd tonen om CO2, boer pas uw groenten! Ik hoorde zelfs een kernprofeet beweren dat het in de toekomst minder zal waaien.
Volksverlakkerij
Nog opvallend is de niet ophoudende stroom vijandige oprispingen in de richting van windmolens en zonnepanelen. Brandweer-commandanten beweerden dat een installatie op het dak bluswerk bemoeilijkt. En vanzelfsprekend is het de schuld van die bemiddelde hogere middenklassers die de weg kennen naar subsidies en uitkeringen voor zonne-energie, dat de gewone sukkelaar tientallen euro per jaar meer zal moeten betalen voor zijn stroom.
Verdeel en heers en lieg er op los. Stroom bij ons is niet duur omdat de rijken zonnepanelen plaatsen, maar door de graaicultuur en winsthonger van de leveranciers. Nè. Electrabel en andere monopoliehouders haten burgers en instellingen die zelf hun boontjes doppen. Test-aankoop heeft intussen trouwens uitgevlooid dat de kleverige keuze voor groene stroom bij de traditionele leveranciers volksverlakkerij is.
Hernieuwbare bronnen
Ik ben geen technologische bolleboos en van fysica en chemie snap ik al sinds het vijfde jaar middelbare school geen snars. Maar als de verdedigers van kernenergie allemaal wel iets verdienen aan de nucleaire sector, en als de tegenstanders onafhankelijk en vrijdenkend zonder dat ze belangen te verdedigen bewijzen dat er wel een uitweg is, dan weet ik wie ik moet geloven. Kernenergie is geen alternatief. Duurzaamheid is de basis!
De oplossing: maak een keuze. Blijf niet halfslachtig op 2 paarden wedden en tussen 2 zadels vallen. Alleen als je je auto echt opsluit in zijn hok, leer je dat openbaar vervoer, fiets en voetentram prima meevallen. Zolang we blijven opteren voor opwekkingsfabrieken en radio-actieve staven, zullen we nooit de noodzaak voelen om in te zetten op hernieuwbare bronnen, op wat de schepping gratis geeft.
Tragikomedie
Op de eerste plaats moeten we een stuk zuiniger zijn. Nu moet ik als werknemer van de VRT niet te hoog van de zendmast blazen. Onderzoek wees uit dat ons verschrikkelijk gebouw een soort openlucht-radiator is. Ook op onze fantastische nieuwe redactievloeren is de klimaatregeling een tragikomedie. Waarom spelen er hier altijd overal van die reusachtige televisieschermen, breedbeeldplasma’s die 6 keer meer verbruiken dan uw huisbioscoop? In een Humo uit 1956 las ik dat de hele BRT in Flagey-tijden 57 telefoontoestellen bezat. Heerlijk.
Waarom staat er geen windmolen op de antenne-toren van de VRT, en waarom liggen er geen honderd zonnepanelen op het dak van de omroepgebouwen? Achter mijn tuin is een woonproject in aanbouw. Nikske passief of duurzaam bouwen. Moest dat dan niet, wettelijk?
Grijp elke kans om duurzame energie te produceren. Laat de wieken vrolijk draaien in havengebieden en op industrieterreinen, langs autowegen en op kantoortorens en appartementsgebouwen. Italiaanse ontwerpers hebben al een heel gamma design-turbines. Mooi, kleurrijk, grappig…
In Nederland produceren serrebedrijven met zonnepanelen op de glazen daken genoeg stroom om hun kiwi’s EN bejaardenhuizen in de buurt te verwarmen. Bij ons stoken groententelers zich lam om paprika’s aan de struiken te ontlokken. Draai de omgekeerde wereld binnenstebuiten!
En die man uit Sint-Vloeregemzedelbeke met zijn watermolen bovenop een heuvel… Ach, laat die poëtische ziel genieten van zijn draaiende schoepraderen. Maar speel het filmpje achterstevoren, dan stroomt het water naar beneden.
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus – mod
Wat betreft zonnepanelen op het dak van de VRT: misschien kan je de mensen van Ecopower in contact brengen met de juiste mensen bij de VRT. Ecopower plaatst gratis zonnepanelen op daken van scholen en andere openbare gebouwen. De eigenaars krijgen de opgewekte stroom en Ecopower gedurende 15 jaar de certificaten. Nadien worden de installatie en certificaten (die van de laatste 5 jaar dus) overgedragen aan de eigenaars.
Hoe rijm je in hemelsnaam::
“En ik herinner mij een goed gedocumenteerd artikel in het ernstige blad Prospect dat helder bewees dat kernenergie, vanaf de eerste spadesteek op zoek naar uranium, tot de consument die het licht aanschakelt, meer energie verbruikt dan maakt.”
en
“Ik ben geen technologische bolleboos en van fysica en chemie snap ik al sinds het vijfde jaar middelbare school geen snars.”
Hoe kan je nu technische argumenten van een bepaald artikel of onderzoek inroepen als je zelf geen enkel technische bagage hebt. Het komt dan allemaal neer op wat je gelooft. M.a.w. diegene die volgens jouw mening het mooiste verhaal ophangt heeft gelijk. Laten we toch wel even ernstig blijven aub.
Dat de energiesector gigantische winsten maakt dat weet iedereen. Maar dat is niet de schuld van de bedrijven maar wel van de politiekers. Die worden blijkbaar allemaal ook in het zwart betaald om het toch maar naar de zin van deze bedrijven te maken. Als je ziet hoe electrabel weggeven is dan weet je dat dit niet zonder enig glijmiddel gebeurd is.
En voor de zoveelste keer:
Voor elke eenheid energie die je opwekt met zonnepanelen of windmolens moet je eenzelfde eenheid installeren om deze op te vangen wanneer ze niet aanwezig is (bij geen wind of geen zon of beide). Centrales die je snel kan opstarten of afzetten zijn ook nog eens niet evident (vb. gascentrales). Dit zorgt ervoor dat de prijs uiteraard weer oploopt.
Energie opslaan kan enkel met een verlies van ruwweg 50% (water oppompen, waterstof maken, …) dus dat is ook al geen alternatief.
De enige oplossing is een zo groot mogelijk net maken over duizenden en duizenden kilometers en tijdzones zodat je een afvlakking van de verbruik en energieopwekking krijgt.
Heeft u trouwens al eens opgezocht hoeveel doden per jaar er wereldwijd vallen door het gebruik van steenkoolcentrales ?
Schrijf daar eens een artikel over, maar draag wel een stralingspak tegen het radioactieve vliegas als u zo een centrale bezoekt…
Allemaal goed en wel maar vraag eens een vergunning om een windmolen in je hof te zetten.Ik moet de eerste ‘gewone burger’ nog tegenkomen die ze gekregen heeft.Nee zolang de staat er niets aan kan verdienen mag het niet.Ik hoop maar één ding en dat is dat ze niet overgaan tot sluiting van de kerncentrales want dan word electriciteit voor de gewone burger onbetaalbaar,maar dat vergeten de groenen er altijd bij te zeggen.Voor mij mogen ze heel belgie stroom leveren via kernenergie maar dan via beheer door de staat (zonder woekerwinsten welliswaar en niet door spelers zoals electrabel).Tegenwoordig draait het er (en niet alleen wat energie betreft) erom dat de gewone man terug op zijn plaats moet worden gezet door de dikke heren die het hier voor het zeggen hebben.
@Johan Meert
Het fluctuerend aanbod van duurzame energiebronnen (zoals wind en zon) is idd een nadeel maar daar zijn verschillende oplossingen voor:
1. men kan de vraag beter afstemmen op het aanbod door bvb intelligente domotica-systemen te gebruiken die bepaalde verbruikers (vb wasmachine) pas inschakelen op het moment dat het aanbod groter is dan de vraag.
2. Energie opslaan en terug vrijgeven kan ook efficiënter dan die 50% die je opgeeft. Lithium-batterijen halen bvb al een rendement van meer dan 90% en waterstof-systemen voor aanmaak (elektrolyse) en omzetting naar elektriciteit (brandstofcel) worden ook steeds efficiënter. Je kan een windmolen ook water laten oppompen ipv elektriciteit te laten produceren om een waterpomp aan te drijven waardoor de efficientie van de opslag-vrijgave cyclus weer kan stijgen.
3. Eén van de vele creatieve ideeën rond dit thema is bvb het aansluiten van elektrische wagens op het net als buffer want de meeste auto’s staan meer stil dan dat ze rijden (en dan heb ik het niet over de files
). Een ander creatief idee is om de carrosserie van een auto (die nu eerder een “dood” gewicht is) te gaan omvormen tot batterij waardoor je het totale gewicht van een elektricshe auto (waar de batterij toch een belangrijk deel van is) sterk kan verminderen.
@Johan
Herman Hendricks heeft in zijn opiniestuk zelf aangetoond dat de prijs per kWh van een mindmolenpark in zee niet moet onderdoen voor die van een kerncentrale dus de stelling dat “elektricietit voor de gewone burger onbetaalbaar zou worden” wanneer we kerncentrales vervangen door duurzame energiebronnen lijkt onterecht.
Bovendien moet je kijken naar het volledige kostenplaatje en dan blijkt kernenergie alles behalve goedkoop; afval (opslag en beheer), afbraak kerncentrale > extra radioactief afval, veiligheidsmaatregelen, …
De toekomstige “gewone” burgers zullen ons dankbaar zijn als we nu eindelijk eens werk maken van duurzame energie ipv de kosten/problemen naar hen door te schuiven.
Electriciteit is wel opslaagbaar als je ze omzet in warmte, wat al gebeurt, en dat maakt duurzame electriciteit 24 u op 24 mogelijk tenminste als men die industrie eerlijke kansen geeft.
Zie volgend informatief filmpje met Ned onderschriften : http://www.youtube.com/watch?v=jxUVADRd958
Of gaat men uitsluitend blijven denken aan het eigen ikje (mijn woonst, mijn kinderen , mijn job) en wordt de wereld (waarop dit ikje toch leeft) intussen onleefbaar en dan nog vooral door eigen onwil verder te zien dan de eigen kerktoren….
Sommige problemen eindigen niet aan dorpsgrenzen of landsgrenzen. En je kan slechts beginnen met jezelf. Redelijkheid is ver te zoeken tegenwoordig in het energiebeleid..
In plaats van de alternatieven alle kansen te geven , worden ze afgeremd.
Het stemgedrag van niet belanghebbenden kan alternatieven misschien nog kansen geven.
Laten we onze kinderen een onleefbare planeet na?
Eigenlijk liggen de verschillende standpunten niet zover van elkaar, als we ons maar bij de nuchtere feiten houden.
1. We moeten zuiniger omgaan met energie. Dat impliceert echter geel vergaande politieke en economische keuzes, zoals minder auto’s, minder met de auto rijden, minder reizen (ook toeristisch), een betere isolatie van woningen, geen open deuren van winkels tijdens de wintermaanden en eveneens tijdens de zomer maar dan met de airco aan, geen verwarmde voetbalvelden bij vriestemperatuur, een andere voeding (minder sinaasappelsap dat duizenden kilometers van hier wordt geproduceerd en elders een waterprobleem veroorzaakt, …), minder laptop gebruik, smart phones, …
2. De gevolgen van de klimaatverandering worden meestal schromelijk onderschat, ook in vele economische modellen. Wellicht gaan we meer energie en grondstoffen nodig hebben om hogere dijken te bouwen, gebouwen meer weerbaar te maken voor extremere weersomstandigheden, het mogelijk te maken dat de landbouw in staat is om ook in periodes van lange droogte en/ of regen voldoende voedsel te produceren (en tegelijk speculaties van voedselprijzen binnen de perken te houden), …
3. De klimaatopwarming én de enorme vervuiling werden niet veroorzaakt door hernieuwbare energiebronnen of door kernenergie, wél door fossiele brandstoffen in combinatie met een scenario van ongebreidelde groei. Er zijn ook goede geo-politieke redenen om ons minder afhankelijk van fossiele brandstoffen te maken (dat laatste is ook van belang als we over zonnepanelen in Noord-Afrika denken).
4. Er is nog een grote technische vooruitgang te verwachten in álle sectoren, dus ook hernieuwbare energie, kernenergie (zowel Uranium als Thorium) en krachtcentrales met fossiele brandstoffen. Zoals steeds is het echter veilig om in een scenario te werken dat uitgaat van bestaande technologie (“What you see is what you get”), dit om geen onverwachte tegenslagen tegen te komen.
5. Er is geen enkele technologie die apart de oplossing kan bieden. Wetenschappelijk onderbouwde studies (o.a. recent van de Duitse overheid) tonen duidelijk aan dat we de komende decennia alle energiebronnen nog nodig zullen hebben, met in eerste instantie het uitdoven van olie en gas (behalve voor de chemische industrie, maar niet als energiebron) en pas later kernenergie. De andere scenario’s zijn niet realistisch omdat ze uitgaan van een te snelle en onvoorspelbare vooruitgang van hernieuwbare energie of van een te sterke reductie van onze energienoden op te korte termijn. Laat ons ook ophouden met één voorbeeldje te nemen van enkele serres of zelfs van een kleine stad die het wel kunnen doen met duurzame energie, dat is prima en verdient navolging, maar we moeten wel rekening houden met een heel land in een realiseerbaar project.
6. Niemand twijfelt aan de risico’s van kernenergie, en die zijn uiteraard groter dan deze van hernieuwbare energie, maar veel geringer dan van fossiele brandstoffen. Zelfs een ramp als in Tchernobyl veroorzaakte in totaal 10 keer minder doden dan één jaar worden veroorzaakt alleen al in Europa door luchtvervuiling door dieselmotoren. Kom nu niet aan dat dit allemaal gelogen is, kijk de data na, inclusief de methodologie en de onzekerheid op de berekeningen. Ook wat het kernafval betreft: er bestaan centrales die kernafval verwerken tot isotopen die een kortere halwaardetijd hebben (dus minder lang schadelijk zijn) en daarvoor krijgen we elektriciteit terug. IDe resten worden opgeslagen op een duidelijke plaats en straling kan gemakkelijk gemeten worden (misschien is dat juist het zwakke punt van kernenergie: straling is gemakkelijk meetbaar, andere vervuiling veel minder). Ideaal? Nee, maar wel beter dan het afval van fossiele brandstoffen dat we zomaar overal lozen met o.a. een klimaatverandering die mede hierdoor wordt veroorzaakt. Als je dus moet kiezen, dan is het logisch om éérst fossiele brandstoffen te vermijden, en slechts later kernenergie. De big-bang om direct volledig naar hernieuwbare energiebronnen te gaan is volgens geen enkel realiseerbaar project haalbaar en het gevolg is dus langer afhankelijk blijven van gas en olie mét de vervuiling die we er dan maar bij nemen.
7. De prijs van energie zal blijven stijgen, ook in een realistisch scenario met progressieve toename van hernieuwbare energie en afname van olie en gas. Indien de kerncentrales open blijven zal deze prijsstijging geringer zijn dan wanneer ze moeten sluiten omdat de energietekorten in dat laatste geval veel groter zullen zijn. De overheid kan er enkel voor zorgen dat er nergens woekerwinsten worden gemaakt of dat speculatie binnen de perken blijft. Omdat dit minstens in Europees verband dient te gebeuren, moeten we er niet op rekenen dat er überhaupt acties in die richting zullen komen.
8. Discussies over kernenergie zijn steeds emotioneel. Ik wordt echt niet betaald door “de kernlobby” maar vanuit mijn achtergrond ken ik toch wel wat van deze materie en ik werk er dagelijks mee. Als ik gewoon enkele open vragen hierover stel aan personen in mijn omgeving, inculsief over de risico’s van straling, dan valt het me op hoe de kennis hierover vrijwel onbestaande is en dat het omgeven is met “mystiek”. Ter illustratie: enige tijd geleden hoorde ik op radio 1 een journaliste die Tokyo verliet verklaren dat ze het “onwezenlijk vond dat er straling in de lucht hangt terwijl de zon schijnt en de vogeltjes fluiten” (ik citeer niet letterlijk). Met alle respect, maar dan kan je beter niets over een dergelijk onderwerp vertellen of suggereren, maar je laten bijscholen. Dat geldt overigens ook over vele politici die vaak volstrekt geen technische achtergrond of kennis hebben maar die door emoties hun kiezers willen lokken, in de beste traditie van reclame en andere lobby’s. Echter, energie en klimaat zijn te belangrijk hiervoor.
Het vrt nieuws geeft het voorbeeld.
Zaterdag 26 maart, 13 uur, het nieuws op de vrt.
België in oorlog met Libië, levensgevaarlijke straling rond de verwoeste kerncentrales van Fukushima na de allesverwoestende aardbeving.
Ik wacht met spanning op het nieuws, eerste item, 5 minuten over de voetbal…..de voetbal?
Is dit land nog beschaafd?