In de jaren 80 heetten alle meisjes Cindy of Wendy, nu Emma en Marie, maar in de jaren 50 tot 70 waren de Martines, Tiny’s en Tinekes razend populair. En daar had die Casterman-Rinkelbel-reeks van Tiny mee te maken. Twintig frank voor een hardcover van 16 bladzijden, in 1962. De geestelijke vader is overleden. Ooit heeft hij haar gedroomd.

Marcel Marlier tekende van 1954 tot vorig jaar Martine en Tiny, Martina in de meeste vertalingen. In Wallonië en zeker in Henegouwen is hij een nationale held, zelf kan ik mij niet herinneren zijn naam ooit te hebben gehoord. Marlier is afkomstig uit Herseaux, een hoogst interessante deelgemeente van de faciliteitenstad Moeskroen, waar bijna alle winkels Vlaamse namen dragen. Een wat groezelige buurt, net daarom aantrekkelijk, vergane textielglorie.

Dochters die op Tiny lijken

Zouden daar veel kindertjes als Tiny gewoond hebben in de jaren 50? Bij ons, op de rand van het platteland, waren er wel van die perfecte grietjes. Als ik ooit dochtertjes heb, moeten ze op Tiny lijken, dacht ik. Tiny was pseudo-naturel: sproeten en een paardenstaart jawel, maar altijd keurig en vlekkeloos.

Zelf ben ik niet eens zo ver daar vandaan aan de andere kant van de taalgrens geboren. In de oude atlas van mijn vader hoorde Moeskroen nog bij West-Vlaanderen.
Een van mijn zussen deed vakantiewerk in een verzorgingsinstelling in Herseaux. Tijdens een uitputtende fietstocht ben ik ooit bijna in Mouscron beland. Ik raak nooit meer thuis, ik ga verdwalen, vreesde ik.

Kinderkleertjes Tiny

In mijn geboortestad was er de winkel van kinderkleertjes Tineke, genoemd naar de jongste dochter van dat gezin…Ik heb nog toneel gespeeld met haar. Op scène zag ze er als dienster bepaald sexy uit. Dat zei ik haar na de laatste voorstelling. Helaas hoorde iedereen het. Bestaat het boekje Tiny is verliefd?

Eerste verbazing: Tiny is een product van mannen. Tekenaar Marlier, en tekstschrijver Gilbert Delahaye, tot in de jaren 90, daarna een andere. Tweede verbazing: die flauwe ultrakorte tekstjes hebben een auteur, het was niet de tekenaar of uitgever die dat er Heer Bommel-achtig bij nam…

Derde verrassing: toen Tiny begon, bestond Pippi Langkous al 5 jaar. Misschien was de felle rosse evenwel nog niet tot hier geraakt. In mijn kleuterschool, zelfs in die van mijn jongere zussen en broer, kwam Pippi nooit ter sprake, Jip en Janneke evenmin. Tiny wel, tot ergernis van de jongens.

Gemaakt door mannen, voor meisjes. En grootmoeders schijnt’. De meeste Tiny’s belandden via de oma of mémé bij het kleinkind.

Flutverhaaltjes

De verhaaltjes waren flut, meestal dagdagelijkse non-events à la Tiny gaat naar school. Maar de tekeningen waren op zijn minst mooi, en er stond veel op: diertjes, bloemen, speelgoed, er viel wat te kijken. De figuurtjes gaven als het ware licht, ze hadden een aura. Misschien hield Marlier van Rembrandt en Caravaggio. Hoedanook, hij maakte boekjes om traag te lezen en dikwijls opnieuw ter hand te nemen.

Veel evolutie was er niet. In de jaren 80 kreeg Tiny ongenadige kritiek, na de doortocht van het maatschappijkritische jeugdboek, Thea Beckman, Miep Diekman…Tiny was een trut, zoals Musti, ze werkte rol- en systeembevestigend, ze propageerde braafheid.

Vanaf de jaren 80 was het ook gedaan met de miljoenenoplages en vertalingen op alle continenten, alleen de Franstalige cultuur bleef Martine trouw. Toen droeg Tiny al eens een jeans in plaats van dat suggestieve rokje. Michael Jackson was verzot op Tiny…say no more. Ze leek op het laatst ook een paar jaar ouder. En in de 21ste eeuw sloop enig milieubewustzijn de scenario’s binnen. Maar niet te veel..

Opvoedkundig verantwoord

Marlier begon als illustrator van educatieve uitgaven. En feitelijk bleef hij dat. Tiny op de boerderij, Tiny in de bergen, Tiny en de 4 seizoenen, Tiny op de kermis, Tiny in het circus, je steekt er vooral iets van op. Ze gaat ook op reis met alle mogelijk transportmodi.

Af en toe beleeft ze een bescheiden avontuur, van het genre: Tiny is haar hondje kwijt, of, Tiny helpt een verdwaald jongentje. Ik had zussen en nichten, dus ik kende Tiny. En haatte haar.

Mijn broer en ik verzonnen piraat-uitgaven: Tiny ontmoet een homo, Tiny menstrueert, Tiny bezoekt een bordeel, Tiny en de gigolo, Tiny koopt lingerie, Tiny wordt moslima. En als we nu jong zouden zijn: Tiny ontmoet een bisschop, Tiny gaat naar Jeff Hoeyberghs, Tiny dealt heroïne, Tiny splitst BHV. Maar die plannen hebben we niet uitgevoerd. Want verdomd, Marcel Marlier kon tekenen!!

@Allen: reageren impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus – mod