Op het ogenblik dat ik dit begin te schrijven vindt in mijn woning het verjaardagsfuifje plaats van mijn dochter. Acht jongens en meisjes van 9 tot 12 leven zich juichend, schreeuwend en dansend uit op Black Eyed Peas en Kings of Leon, zoveel ken ik er nog van. De zelfgebakken wafels blijven grotendeels onaangeroerd, straks zijn er chips en kinderchampagne, kidibull, heet dat zo? Als het maar geen red bull is. Mogelijk zal ik deze blog enkele keren onderbreken, om een naar beneden gedonderde luster op te ruimen, om de kat te redden uit de klauwen van jonge dierenbeulen, om een tussen een deur vermorzelde vinger te verplegen…
Ze zijn mooi en wild, ik kan zo al voorspellen wie over enkele jaren de vamp van de scouts en de playboy van het atheneum zal wezen. Verrassend ook hoe grofgebekt ze uit de hoek kunnen komen. 9 tot 12 jaar, de lievelingsleeftijd van de daders van seksueel misbruik binnen de kerk. Zouden deze kinderen slachtoffer kunnen zijn, nu? No way, daar zijn ze te brutaal en te assertief voor.
Tot spijt van wie het benijdt, maar het stof dat dè gebeurtenissen hebben opgeworpen, is nog niet gaan liggen. En hoe voorspelbaar het rapport Adriaensens ook was, nog grijpen die afgrijselijke georganiseerde voorbedachte zware misdaden bij de keel. Hoe kon het? 1 oorzaak is nog niet gegeven. Die heeft met taal te maken.
Vlaanderen in de jaren 50 tot 70 kan je vergelijken met Polen, Portugal of Ierland, zelfs met het Iran van ayatollah Khamenei. Hoe conservatiever de kerk, hoe meer seksueel misbruik. O ja, er zijn de machtsfactor, het grenzeloze vertrouwen, het ontzag voor de mannen gods. Maar er is ook de taal.
Hoe zou een slachtoffer in het goeddeels agrarische Vlaanderen van die tijd hebben kunnen vertellen aan ouders, leerkrachten, directeuren, laat staan politie-agenten, wat er echt gebeurd was? Niet vergeten dat vrouwen die tot in de jaren 80 een net gebeurde verkrachting kwamen aangeven, vaak op totaal onbegrip stuitten, en op het cliché jaja zelf uitgelokt zeker.
Seks was in mijn kindertijd en daarna een taboe, in de zuivere betekenis van het woord, je mocht er niet over praten. In grote mate hield de kerk dat taboe in stand. Als ik een slecht karakter had, zou ik schrijven dat de dienaren van Rome taboes creëerden precies om ongestraft zedenfeiten te plegen. In het begin was het woord, en het verdween onder de soutane.
Een kind uit grote delen van West- en Oost-Vlaanderen, de Kempen en Limburg had geen hanteerbare termen voor de geslachtsorganen of voor seksuele handelingen. Er waren volkse relatief vulgaire algemene termen om met je leeftijdsgenoten besmuikt te spreken, maar daar kwam je niet mee aan bij je ouders of gezagsdragers.
Komt daarbij dat heel veel jongeren tot in de jaren 80 luizig waren voorgelicht. Ik gaf toen les in een technische school, een grote minderheid van die pubers wist eigenlijk niet wat masturbatie was. Hoe konden zij dan aan een vertrouwenspersoon melden dat een volwassene hen had misbruikt, terwijl die om Reve te citeren al plengende zocht zijn liefdesdorst te lessen?
En dan het goede nieuws: die tijd is voorbij. Als iemand een poging zou ondernemen om mijn zoon, dochter, neefjes of nichtjes te misbruiken, dan zouden die kinderen dat aan hun ouders vertellen zonder het schaamrood op de wangen, gedetailleerd, met het juiste vocabularium. Kinderen zijn gelukkig beter voorgelicht. Ik bladerde al in het boek biologie van mijn zoon in het eerste jaar secundair, het meest uitgebreide lessenpakket gaat over voortplanting, menstruatiecyclus, zelfbevrediging, contraceptie, homoseksualiteit, onbeschroomd en realistisch. Oeff. Overigens, daar ging het in de lagere, wat, de kleuterschool ook al over. Beter te veel dan te weinig. Wantrouw lieden die de voorlichting willen verminderen, die handenwringend emmeren over waarden, en dat de balans wel erg doorslaat in de andere richting.
Wat er moet gebeuren met het verbijsterende historische rapport Adriaensens weet ik ook niet. Dat een paar verontschuldigende interviews van Danneels, terwijl zijn advokaat er op dezelfde dag met alle macht in slaagt om het gerechtelijk onderzoek te laten stilvallen, niet volstaan, spreekt vanzelf. Nog minder het vertrek van Vangheluwe uit Sint-Sixtus. De West-Vleteren smaakt ranzig de laatste tijd… Wat ik wel weet is dat er nu een tweede rapport seksueel misbruik in de kerk moet komen, maar dan met getuigenissen, verplicht of vrijwillig, van dàders, persoonlijk, schriftelijk of telefonisch. De bisschoppen willen dat ook.
Ik heb een paar vragen. Waarom hebben priesters die misdaden begaan? Hoe begon het? Waarom gingen ze ermee door? Ze wisten toch dat wat ze deden doodzonde was, in hun termen, en God bijzonder onwelgevallig. Hebben ze gebiecht? Bij wie? Hoe groot was de penitentie? Als ze op de nacht zouden sterven na dat misbruik, maakten ze toch geen kans om voorbij Sint-Pieter te raken… Etienne Vermeersch heeft het in Joos veel beter omschreven. Een van de meest expliciete teksten in het evangelie is die over ergernis geven aan kinderen, en dat je dan beter met een molensteen om je hals in de diepste zee zou worden gegooid. Dat soort immense stenen kon je tijdens de monumentendag in verschillende water- en windmolens bewonderen. Niets geen en als we nu eens zouden vergeven.
En nu ik het mij opnieuw herinner, ontsteek ik nog in woede: in mijn tijd waren er priesters die ons wijsmaakten dat ergernis geven aan kinderen betekende proberen de jeugd van het ware geloof af te houden, hen verhinderen naar de zondagsmis te gaan!! In het evangelie staat wel degelijk: als je hand je ergert, hak hem af; als je oog je hindert, ruk het uit. Want het is beter met 1 hand en 1 oog in het licht te staan dan met 2 in de duisternis. Ja, het gaat over u daar, meneer eerwaarde!
Die 2 rapporten, met getuigenissen van daders en slachtoffers, moeten we dan plechtig overhandigen aan alle, ook de allerhoogste kerkelijke overheden. Eens kijken of ze dan nog zullen beweren dat pedofilie meer voorkomt buiten dan binnen de kerk, dat het volledig losstaat van het celibaat, dat er geen fundamenteel probleem is en dat pater Damiaan toch zo veel goeds deed omdat hij niet trouwde. Hopelijk vertoont de kerkelijke top evenveel wijsheid als Toon Osaer.
Het verjaardagsfeestje loopt op zijn einde. Ze ruimen warempel op, de lieve ontroerende bengels. Straks slapen ze hier allemaal samen, verdeeld over 2 kamers en 4 matrassen, veilig en knus. En dan hopelijk een lang en gelukkig leven, zonder trauma’s en complexen, open en blij, volwassen en verantwoordelijk.
de ingebakken schroom…
Het klopt wellicht dat de assertieve jeugd van tegenwoordig beter gewapend is omdat ze opener en mondiger is. Soms wel al te vrank en te ongedisciplineerd, dat wel. Feiten die nu bovenkomen hebben niet toevallig grotendeels te maken met slachtoffers uit vorige generaties. Daar waar de gehoorzaamheid, het respect voor het gezag, de timiditeit mbt sexualiteit… de schroom er werd ingehamerd en ingebakken.
Ik sluit mij aan bij “Veerle” die zegt dat incest een nog veel groter kwaad is. Zelfs voor de assertieve jeugd is er nog een grote drempel om met heel veel moed naar de politie of andere zorginstellingen te stappen met een verhaal dat te maken heeft met hun eigen ouders. Woede is hieromtrent zeker en meer nog dan seksueel misbruik van geestelijken op zijn plaats. Het debat is veel ruimer, maar mag natuurlijk de aandacht niet afleiden van daders waarover nu sprake is en die hun straf niet mogen ontlopen. De politieke wereld heeft boter op zijn hoofd om al niet veel eerder de “verjaring” in deze materie radikaal af te schaffen.
Ik wil er bij deze op wijzen dat in bepaalde, vooral derde wereld landen het misbruik door katholieke priesters en instanties gewoon voortgaat. De zaken die hier nu aan het licht komen (en toch vaak niet meer mogelijk zijn in het belgië van vandaag) zijn daar nog steeds de alledaagse realiteit. Vooral in landen zoals de Filippijnen (heb zelf weet van massaal misbruik aldaar), brazilië, sommige Afrikaanse landen, plaatsen waar “de kerk” mee de politieke agenda bepaalt. Ik vraag me af of wij als Belgen “die nu eindelijk het licht hebben gezien”, of onze overheid ook iets voor die mensen zal doen. Of laten we die vuillakken gewoon elders hun gang gaan?
In de NY Times van vandaag staat het (volledig gesubsidieerd?) maandloon van een Belgische bisschop vermeld: 9000$, zo’n 7000Euro (belastingsvrij?). Dat is veel geld vind ik (die dacht dat katholieke priesters zo eenvoudig en vroom waren – ik begrijp nu wel beter waar die ‘grootste wijnkelder van het dorp’ vandaan komt).
Iets doet me vermoeden dat de kerkelijke doofpot niet zo lang had kunnen gesloten blijven zonder de steun van katholiek gezinde politiekers? Misschien dezelfde politiekers die het ‘leefloon’ voor de kerk voorzien?
Is deze crisis geen goed moment om ons als land af te vragen welke plaats we religie geven in onze maatschappij? Ik geloof zelf in dagdagelijkse realiteit (en vind daar een overvloed aan inspiratie en houvast) en daar komt een god niet dikwijls aan te pas – tegelijkertijd heb ik er geen probleem mee dat andersgezinden wel een boodschap hebben aan religie – maar ik heb wel het vermoeden dat niet gelovigen geen subsidies krijgen (althans ik heb er nooit gekregen met de vermelding dat het een ondersteuning was voor mijn niet-geloof). Het machtsmisbruik dat nu aan het licht komt is voor mij een duidelijk signaal dat we de kerk als gemeenschap te lang te veel macht gegeven hebben.
Stelt zich misschien de vraag of de katholieke kerk pro-rata te veel centen krijgt vergeleken met de islam in Belgie? Het lijkt me dat de algemene jaarlijkse pot aan subsidies (volgens NY times zo’n 420 miljoen Euro) voor religie omlaag kan en gecombineerd mag worden met een vorm van responsabilisering van de gelovigen (zij de naar hun viering gaan betalen ervoor). Het lijkt me dat dit de zaken wat realistischer zou kunnen maken – maar daar zitten de priesters en hun politiekers niet op te wachten vermoed ik)
Iets voor de “moedige politiekers”verbied het verplichte celibaat en voorkom veel ellende!!
@Geers Raoul
Dat is nu een beetje goedkoop wat u concludeert uit dat ene geval in Limburg. Je moet fair blijven (ook als je kwaad bent). Je mag zo maar niet met een veeg de ganse “missionering” erdoor trekken. Ik denk dat er heel wat werk verzet is door die mannen en vrouwen, iets wat de huidige Belgische ontwikkelingssamenwerking gewoonweg niet zou hebben kunnen betalen. Dat de missionering gebruik werd door de politiek (van Leopold II) om onrecht goed te praten, is niet de schuld van de missionering. Ik denk dat ik mag spreken: Ikzelf ben als missionaris vertrokken, ben nu gehuwd, en blijf me hier op maatschappelijk vlak inzetten, maar ook op kerkelijk en kultureel vlak.
Betreffende het opgelegde celibaat moet ik zeggen dat het sommige (vele?) karakters niet toegelaten heeft om seksueel volwassen te worden. En hun oorspronkelijke edelmoedige inzet heeft zich omvormd in krimineel egoisme.
Het instiutuut Kerk zal hopelijk zijn les leren . Wie zei het ook weer: power corrupts, absolute power corrupts absolutely! En dat is niet enkel waar voor dictaturen, maar ook voor de kerk.
Tenslotte, eindelijk, zou ik zeggen, kunnen we nu komen tot een kerk die niet meer gevestigd is op gezag, maar op het geloof van de gelovigen; niet een klerikale kerk, maar een leken-kerk. Je kerk-zijn zal niet meer afhangen van het gedrag van die of die priester/bisschop, maar je geloof in Jezus. Doe je mee, Lucas?
Aan Leo Renier. Ik heb nog veel angst, maar zou wel graag mee doen. Nog enkele opmerkingen over seksualiteit : Onze jeugd is technisch beter voorgelicht dan wij in onze tijd. Op gebied van seksuele cultuur staan we nog nergens. Het celibaatsvoorschrift moet dringend opgeheven worden, maar dat zal m i het misbruik niet verminderen. Waarom spreekt niemand over het misbruik in het huwelijk ? Over priesterschap voor vrouwen nog even dit : De voorstelling van het Laatste Avondmaal is als volgt : Christus te midden van twaalf mannen. Dit vind ik merkwaardig. In de vier canonieke Evangeliën lezen we dat Jezus van Nazareth trouw de voorschriften van de joodse feesten volgde. Voor zoveel ik weet vieren de Hebreeën het Pesach tezamen met de vrouwen. Als de Heer voor de eerste maal verschijnt na zijn verrijzenis lezen we bij Johannes dat Hij zegt : ” Wiens zonden gij vergeeft zijn vergeven “. Thomas was bij die gelegenheid afwezig. Heeft hij dan later de macht om zonden te vergeven gekregen of hebben de andere apostelen hem later die macht verleend, of heeft Thomas nooit zonden kunnen vergeven. Katholieke leken mogen in geval van nood dopen. Protestantse leken mogen aan een stervende zeggen : ” Uw zonden zijn vergeven “. Is dat niet prachtig ? Nu denk ik nog even aan de tijd dat een dood geboren kindje, dus niet bij leven gedoopt, niet naar de hemel ging. Is er buiten de brandstapels nog groter wreedheid tegenover treurende moeders denkbaar ? En waarom zijn er zoveel mannelijke heiligen tegenover vrouwelijke. Zijn alle tegen hun wil zwanger gemaakte meisjes en vrouwen soms geen martelaressen ? Zijn die vele vrouwen die in het kraambed gestorven zijn geen martelaressen ? Ik wil niet alleen het Rooms Katholicisme aanklagen. Calvijn en nog anderen zagen in de brandstapel ook de enige oplossing om ketters op te ruimen. En dan de maagden. Zijn al die misbruikten geen maagd meer ? Misschien had ik moeten zwijgen, maar ik heb het gevoel dat ik dit toch eens moest zeggen. Er is gelukkig een nieuwe wind aan het waaien en er zijn heel veel mensen die na de opruiming die nu bezig is de hand aan de ploeg willen slaan en er al volop mee bezig zijn. De velen die ondanks de indoctrinatie waarin ze opgevoed waren heel hun leven zich hebben ingezet voor de verdrukten zijn de echte heiligen. Mijn kinderen zouden zeggen : ” ze staat weer op haar preekstoel ! ” Niemand hoeft dit echter te lezen.
Ben in mijn vorige reactie toch wat overhaast te werk gegaan. Eigenlijk is het beter dat we ieder voor zich onze eigen kerk stichten zoals Eric Satie. Er zijn al veel te veel verschillende kerken en godsdiensten. Zoveel mogelijk mens zijn onder de mensen en daarbij een beetje vrijzinnig zijn is mooi meegenomen.